Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla demektir hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu hemen kaydetmek iyi olur, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı azaltır zira kalabalık yerlerde ince notalar çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Kısacası ilk denemede acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek en doğru yol sayılır. Kriter netleşince her puro aynı terazide tartılır ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca baştan davranıp sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku genellikle yumuşak ama temiz gelir elbette bu düzen her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira asıl tat çoğu zaman burada gizlidir. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla yükselir ve notalar belirginleşir ve genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik kalır. Romeo y julieta petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür nitekim bu sebeple yavaş gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı arttığından acımsı tonlar baskın olabilir gerçekten ısınan tütün kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman net değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Geçişleri yakalamak için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak sıcaklığı yükseltir hem de tadı bozar.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur kılar mutlaka sabit ışık ve sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz aromayı, 5 de ağızda uzun süre kalan güçlü notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum doğruluğu artar. Romeo y julieta petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu yazmadan önce birkaç nefes yapmak şarttır öte yandan yarım puanlar yazmak fazladan bir karmaşa yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası en çok kullanılan puandır, zira dengeli aromalar büyük kısmını oluşturur. Uç noktalardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, yanışın hızını ve yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu yüzden kül çizgisinin eşit gitmesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk belirir nitekim dar çaplılarda ısı birikimi çok daha çabuktur. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz yanma temposu ise aromayı doğrudan değiştiren bir etkendir. Kalın çubuklarda çekiş daha yavaş akar ve aromalar sonradan açılır hem de bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Tadımda regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini azaltmaz tersine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Böylece güçlü aroma hafif olanın tadını bastırmaz. Aradaki ara süresi en az otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan gelir: damaktaki his ve burun boşluğunun duyduğu aroma oysa bu iki kanal birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım başta önemsiz görünse de sonuçları oldukça etkiler. Nefesi dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir nefes kokuyu daha zengin açar. Robusto formunda puro gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin gösterir ayrıca burun tıkalıyken denenen tadımlar güvenilir sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa bırakır sert bir çekiş de narin tonları siler. Güç damakta zayıf fakat koku tarafında belirgin çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce koku yoluyla gelen notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil kısmı de detay göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi denemek algıyı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak doyduğunda yoğunluk olduğundan zayıf hissedilir ayrıca yemek arasında tadım yapıyorsanız bu önlem iyice değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra oda sıcaklığında su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en güçlü aromayı bile soluk gösterir. Sade kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk içecekler dili uyuşturur hem de tat hissini düşürür. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz anlaşılır bu yüzden temizlik aşaması ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra tadım denemek önerilmez. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin sade olmasıdır. Damak tazelendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında içim hızlı olduğundan yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta yaşanır üstelik ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. Romeo julieta 20 club gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha büyüktür. Tadımda 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao notasını hızla ortaya koyup biter çünkü geçiş uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek çubuktan daha güvenilir izlenim sunar bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrı yazmak iyidir. Boy kısaldıkça aroma ayrıntısı azalır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını büyük boy notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bölüm açmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda güvenilir bir fikir sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üstüne eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman izlenimi değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak işe yarar yoksa benzer aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu neye benzer gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Saat, puro ismi ile not deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar sonradan açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar birbirinden iki puandan çok sapma çıkıyorsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü sedir kokusu şeklinde bir not tatmin edici olur. İleride bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Gövde, içimin damaktaki dokusunu tarif eder; aroma gücü ise tatların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. Küçük boy yumuşak puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve tonunu belirgin verebilir örneğin ağır bir içim sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir tonunu güçlü tutar üstelik ağır bir içim notasız de olabilir. Yani hafif içimli bir puro güçlü lezzet sunabilir tersi hâl da geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi sabır ile tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım koşulları sabitlemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda çubuk hızlı yanar ve keskin tonlar öne geçer bu sebeple oda şartlarını da deftere eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli havada de duman tıkanır ve aroma silikleşir ısı de tütünün yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. Ahşap kutulu tok puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi dikkate almak gerekir aksi halde iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur değerlendirme anı seçerken bu etkeni unutmayın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır oysa gerçek neden çoğu zaman odadaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda koku birikirse ikinci çubuğun tadı yanlış algılanabilir. Kapı açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Hava akımı çok sertse yanış yapısı bozulur.